آموزش بیمار — تست‌ها و بررسی‌های ریه
تست خواب (PSG) چیست؟ راهنمای پلی‌سومنوگرافی
تست خواب یا پلی‌سومنوگرافی (PSG) بررسی قطعی خواب است: یک شب می‌خوابید و دستگاه تنفس، اکسیژن خون، ضربان قلب و مراحل خوابتان را لحظه‌به‌لحظه ثبت می‌کند. در این صفحه می‌خوانید در شب تست چه می‌گذرد، نتیجه‌اش چه می‌گوید و چطور برایش آماده شوید.
نوشته و بازبینی: دکتر بهروز مؤمنی، فوق تخصص ریه
خیلی از بیمارانی که خروپف بلند دارند یا روزها خواب‌آلودند، حدس می‌زنند آپنه خواب دارند؛ اما حدس، جای تشخیص را نمی‌گیرد. تست خواب یا پلی‌سومنوگرافی (PSG) بررسی استاندارد و قطعی خواب است: یک شب کامل می‌خوابید و دستگاه، هر آنچه در خوابتان می‌گذرد — تنفس، اکسیژن خون، ضربان قلب و مراحل خواب — را لحظه‌به‌لحظه ثبت می‌کند. صبح روز بعد، نقشه کامل آن شب مشخص است و درمان دقیقاً بر همان اساس انتخاب میشود.
در تست خواب چه چیزهایی ثبت میشود؟
- جریان هوا از بینی و دهان و حرکت قفسه سینه و شکم — برای دیدن قطع و وصل شدن تنفس
- اکسیژن خون، با یک حسگر کوچک روی انگشت
- امواج مغز و حرکت چشم‌ها — برای مشخص شدن مراحل خواب و عمق آن
- ضربان و ریتم قلب، و فعالیت عضلات پا
چرا تست خواب انجام میشود؟
- تشخیص قطعی آپنه خواب در افرادی که خروپف بلند، وقفه تنفسی در خواب یا خوابآلودگی روزانه دارند
- مشخص کردن شدت آپنه: در هر ساعت خواب چند بار تنفس قطع میشود و اکسیژن خون تا کجا می‌افتد
- انتخاب درمان درست — مثل دستگاه CPAP — و تنظیم دقیق آن بر اساس نتیجه تست
- بررسی خوابآلودگی روزانه یا خواب بی‌کیفیتی که علتش روشن نیست
شب تست چگونه می‌گذرد؟
در آزمایشگاه خواب، روی تخت خودتان می‌خوابید. پیش از خواب، کارشناس چند حسگر کوچک را با چسب روی پوست سر، صورت، قفسه سینه و پاها می‌چسباند و یک حسگر نرم روی انگشت‌تان می‌گذارد؛ هیچ سوزن و دردی در کار نیست و هیچ دارویی داده نمی‌شود. حسگرها با سیم‌های ظریف به دستگاه ثبت وصل‌اند و اگر نیمه‌شب لازم شد از تخت بلند شوید، کارشناس کمکتان می‌کند. صبح، حسگرها برداشته میشوند و ثبت شب برای تحلیل آماده است. می‌توانید لباس خواب و وسایل شخصی خودتان را همراه بیاورید تا خوابتان تا حد ممکن شبیه خواب همیشگی‌تان باشد.
نتیجه تست چه می‌گوید؟
مهم‌ترین عدد نتیجه، «شاخص آپنه ـ هیپوپنه» (AHI) است: میانگین تعداد دفعاتی که در هر ساعت خواب، تنفس‌تان کامل قطع (آپنه) یا به‌طور چشمگیر کم (هیپوپنه) شده است. کنار آن، پایین‌ترین اکسیژن خون در طول شب و مدت زمانی که اکسیژن پایین مانده هم گزارش میشود. بر اساس همین اعداد، شدت آپنه مشخص و درمان انتخاب میشود؛ در آپنه متوسط تا شدید، درمان اصلی دستگاه CPAP است که هنگام خواب با فشار ملایم هوا، راه هوایی را باز نگه می‌دارد. نتیجه تست در ویزیت برایتان به زبان ساده توضیح داده میشود.
چطور برای تست آماده شوید؟
- در روز تست، خواب روزانه و چرت عصر را کنار بگذارید تا شب راحت‌تر خوابتان ببرد
- داروهای همیشگی‌تان را طبق دستور پزشک خودتان ادامه دهید و هیچ دارویی را خودسرانه قطع یا شروع نکنید؛ اگر داروی خواب‌آور مصرف می‌کنید، پیش از تست به پزشک بگویید
- لباس خواب و وسایل شخصی‌تان را همراه بیاورید
پرسش‌های پرتکرار
آیا تست خواب درد دارد؟
نه. همه حسگرها روی پوست چسبانده میشوند؛ نه سوزنی در کار است و نه دارویی داده میشود. تنها ناراحتی احتمالی، خوابیدن با چند سیم ظریف است که بیشتر بیماران خیلی زود به آن عادت میکنند.
اگر آن شب خوابم نبرد چه میشود؟
در محیط تازه، دیرتر خوابیدن عادی است؛ اما معمولاً در طول شب خواب کافی برای یک تحلیل معتبر ثبت میشود. اگر به هر دلیلی ثبت شب کافی نباشد، پزشک درباره تکرار تست یا راه‌های دیگر تصمیم میگیرد.
خروپف دارم؛ یعنی حتماً باید تست خواب بدهم؟
نه؛ هر خروپفی آپنه نیست. اما خروپفی که همراهش وقفههای سکوت و نفسنفس زدن، بیدار شدن با احساس خفگی، سردرد صبحگاهی یا خوابآلودگی روزانه است، باید بررسی شود و راه قطعی بررسیاش تست خواب است. در ویزیت، پزشک بر اساس علائم و معاینه شما تصمیم میگیرد.
نتیجه تست چطور به دستم میرسد؟
ثبت کامل شب پس از تست تحلیل میشود و نتیجه — شدت آپنه، افت اکسیژن و پیشنهاد درمان — در ویزیت برایتان به زبان ساده توضیح داده میشود تا بدانید قدم بعدی درمانتان چیست.
تست خواب در کلینیک بیماری‌های ریوی شیراز
اگر خروپف بلند، وقفه تنفسی در خواب یا خوابآلودگی روزانه دارید، تست خواب قدم قطعی تشخیص است. برای هماهنگی ویزیت و تست در ساعات کاری کلینیک تماس بگیرید.
ساعات کاری: شنبه تا چهارشنبه ۱۱ صبح تا ۹ شب